Home Nieuws Archief Oorlogvoeren als videogame

Oorlogvoeren als videogame

woensdag, 30 november 2011

Kiezen we in een oorlog voor mensen of voor robots, voor realiteit of virtualiteit? Over deze vragen werd levendig gedebatteerd gisteravond tijdens de feestelijke première van Drone, de eerste film en debat in de serie 'Duivelse Dilemma's' in een volle zaal van De Balie.

Majoor Victor Doomen, de hoofdpersoon in deze film van regisseur Jaap van Heusden, is operator van een Unmanned Aerial Vehicle (UAV). Daarmee geeft hij luchtsteun aan de NAVO-troepen in Afghanistan. Elke dag rijdt door zijn lommerrijke buitenwijk na een sfeerloze afgesloten container op zijn luchtmachtbasis en schiet, als in een videogame, (vermeende) terroristen dood.

Dan steekt een mysterieuze pijn zijn arm de kop op die zijn leven overhoop haalt.

“De film toont de uiterste consequentie van de moderne techniek. Want ICT en techniek ‘ontlijft’ ons”, vertelt cultuurfilosoof en meedenker aan het programma Ad Verbrugge in zijn inleiding.Victor doodt zonder écht risico te lopen, zijn acties hebben een gewelddadigheid die niet meer fysiek gevoeld wordt. “Hij wordt ontlijft en in ‘die virtuele ruimte’ uitgeschakeld. Dat leidt tot psychische, maar ook fysieke pijn. Die beklemming maakt de film indrukwekkend,” vindt Verbrugge.

Robotisering oorlogsvoering

De situatie in de film is nog fictie in Nederland, want er zijn nog geen UAV’s aangeschaft. In Amerika vliegen 4000 en deze hebben 27 miljoen vlieguren gemaakt.

‘Het ministerie van Defensie zal in 2015 waarschijnlijk middelgrote drones gaan aanschaffen. Dat zullen eerst nog onbewapende drones zijn, die vooral worden gebruikt voor verkenningen, denkt F-16 piloot Kolonel Bertil van Geel één van de deelnemers aan het debat.

Drones zouden preciezer zijn en tot minder burgerslachtoffers leiden. Is dat wel zo?

Van Geel: 'Daar is niet genoeg empirisch bewijs voor. Debatleider en eindredacteur van de serie Kees Vlaanderen vraagt of we de robotisering van de oorlogsvoering wel moeten willen. Waar is de mens in dit geheel? Van Geel: “Er zijn nu al systemen die autonoom opereren, maar ik ben geen voorstander van autonome robots. De mens moet ‘in the loop’ (betrokken) blijven. “

Het is een achterhaald gesprek, vindt Lambèr Royakkers, docent ethiek aan de Nederlandse defensie academie. Want de mens is al niet meer in the loop.

“De afstand tussen de operators en hun werkterrein creëert een afstand die psychologische stress oplevert. Men denkt nu de stress te verminderen door van de vijand een rood bolletje en van de burgers een groen bolletje op het scherm te maken. Het idee: dehumaniseer de vijand, dan wordt het gemakkelijker om te schieten. Dat is een slechte ontwikkeling. Als je een beslissing maakt tussen leven en dood, moet daar een moreel bewustzijn bij nodig zijn.“

Duivelse Dilemma’s is een samenwerking van HUMAN en De Balie.

Majoor Victor Doomen, de hoofdpersoon in deze film van regisseur Jaap van Heusden, is operator van een Unmanned Aerial Vehicle (UAV). Daarmee geeft hij luchtsteun aan de NAVO-troepen in Afghanistan. Elke dag rijdt hij door zijn lommerrijke buitenwijk naar een sfeerloze afgesloten container op de luchtmachtbasis en schiet, als in een videogame, (vermeende) terroristen dood.

Dan steekt een mysterieuze pijn in zijn arm de kop op die zijn leven overhoop haalt.

"De film toont de uiterste consequentie van de moderne techniek. Want ICT en techniek 'ontlijft' ons", vertelt cultuurfilosoof en meedenker aan het programma Ad Verbrugge in zijn inleiding. Victor doodt zonder écht risico te lopen, zijn acties hebben een gewelddadigheid die niet meer fysiek gevoeld wordt. "Hij wordt ontlijft en in die virtuele ruimte uitgeschakeld. Dat leidt tot psychische, maar ook fysieke pijn. Die beklemming maakt de film indrukwekkend," vindt Verbrugge.

Robotisering oorlogsvoering
De situatie in de film is nog fictie in Nederland, want er zijn nog geen bewapende UAV’s aangeschaft. In Amerika vliegen er 4000 en deze hebben 2,7 miljoen vlieguren gemaakt.

"Het ministerie van Defensie zal in 2015 waarschijnlijk middelgrote drones gaan aanschaffen. Dat zullen eerst nog onbewapende drones zijn, die vooral worden gebruikt voor verkenningen", denkt F-16 piloot Kolonel Bertil van Geel, één van de deelnemers aan het debat.

Drones zouden preciezer zijn en tot minder burgerslachtoffers leiden. Is dat wel zo?

Van Geel: "Daar is niet genoeg empirisch bewijs voor." Debatleider en eindredacteur van de serie Kees Vlaanderen vraagt of we de robotisering van de oorlogsvoering wel moeten willen. Waar is de mens in dit geheel? Van Geel: "Er zijn nu al systemen die autonoom opereren, maar ik ben geen voorstander van autonome robots. De mens moet 'in the loop' (goed op de hoogte) blijven."

Het is een achterhaald gesprek, vindt Lambèr Royakkers, docent ethiek aan de Nederlandse Defensie Academie. Want de mens is al niet meer in the loop.

"De afstand tussen de operators en hun werkterrein creëert een afstand die psychologische stress oplevert. Men denkt nu de stress te verminderen door van de vijand een rood bolletje en van de burgers een groen bolletje op het scherm te maken. Het idee: dehumaniseer de vijand, dan wordt het gemakkelijker om te schieten. Dat is een slechte ontwikkeling. Als je een beslissing maakt tussen leven en dood, moet dat met een moreel bewustzijn."

Duivelse Dilemma’s is een samenwerking van HUMAN en De Balie.

Bekijk de trailer van Drone: