Tegen de Barbaren
Tekst met plaatjes combineren lijkt o zo modern. De computer en het onderwijs barsten ervan. Erasmus propageerde dit echter al 500 jaar geleden. Zo modern was deze grote Rotterdamse Europese wereldburger.
Hoewel een ‘bastaard’, ontwikkelde hij zich door zijn intelligentie en met hulp van mensen die verder keken dan hun neus lang was, tot de grootste geleerde van zijn tijd. Hij correspondeerde met alle groten der aarde en schreef geleerde boeken. Toch is hij vooral bekend door een boekje dat hij, zittend op een paard, voor zijn ontspanning schreef - onderweg van Italië naar Engeland. Naar de gewoonte van die tijd schreef hij het in het Latijn, maar het kreeg in het Nederlands de titel ‘Lof der Zotheid’. Een heerlijk boekje, waarin Vrouwe Zotheid (Dwaasheid) de draak steekt met de geleerden en machtigen van die tijd. Zij spaarde de geestelijkheid niet, ook de paus niet, en toonde - terecht - niet meer eerbied voor koningen en keizers dan voor zotten en dwazen.
Erasmus was zijn tijd dus vooruit, maar óók een kind van zijn tijd. Hoewel Humanist en een kritische denker, bleef hij vroom katholiek; hoewel priester, geselde hij de misstanden en ‘mis-standjes’ in de Roomse Kerk. Toch weigerde hij Luther te volgen in diens Reformatie. Luther ontwikkelde zich tot een fanatiek antisemiet die opriep tot geweld tegen, en moord op, de Joden; zijn ideeën werden door Hitler in de praktijk gebracht in de Kristallnacht en daarna. Erasmus verwierp juist de Jodenhaat.
Wie in dit herdenkingsjaar, 500 jaar na de eerste uitgave van de ‘Lof der Zotheid’, wil zien wat Erasmus zoal dacht en schreef, en dan vooral over het onderwijs, kan nog tot 8 januari 2012 de tentoonstelling: ‘Tegen de Barbarij’ in het Nationaal Onderwijsmuseum in Rotterdam bezoeken. Zie ook: http://www.onderwijsmuseum.nl/, waar je ook een petitie tegen sluiting van het museum kan tekenen. Want volgend jaar bestaat dit museum misschien niet meer, maar dat is dan de schuld van een ander, ‘modern’, (a)cultureel barbarendom…
Jan Bontje © 2011
