Ina Post Het Proces

20 september 2010   Pleitnotities Inzake Clasina Maria Post contra het Openbaar Ministerie

23 september 2010   DUPLIEK Inzake Clasina Maria Post contra het Openbaar Ministerie

Derde Procesdag Ina Post - 'al met al een vreemd theater'

08 juli 2010. Vier politiemensen die Ina Post in 1986 hebben verhoord, werden vandaag door het gerechtshof in Den Bosch gehoord. Willem de Haan, researcher van 'De Nachtmerrie van Ina Post' doet verslag.

De leider Nico van der Geest maakte er een grote one-man show van, de andere drie hadden last van chronisch of acuut geheugenverlies. Al met al een beschamende vertoning.

Een oude recherchewijsheid zegt: 'Je moet ze pakken als ze laag vliegen'. Nico van der Geest, leider van het politieonderzoek naar de dood van mevrouw Kolstee en de man die Ina Post tot een bekentenis bracht, is lekker op dreef voor het gerechtshof. Hij is, net als zijn collega’s, op initiatief van het openbaar ministerie als getuige opgeroepen om te vertellen over de manier waarop Ina Post werd verhoord en een bekentenis aflegde.

Van der Geest zit zelfverzekerd achter zijn tafeltje in de rechtszaal, plastic tasje op tafel en een oud koffertje voorzien van cijferslot naast hem op de grond. Eenvoudig colbert, heldere stem. Van der Geest weet natuurlijk drommels goed dat de hamvraag is of hij bij het verhoor ontoelaatbare druk op Post heeft uitgeoefend of niet. En daar weet hij wel weg mee: "Als je verhoord wordt ben je natuurlijk nerveus, dus Post zal ook nerveus geweest zijn, ik ben nu ook nerveus. Maar dat is nog geen druk."

Hij maakt een grap die we al van hem kennen: "De enige druk bestond uit twee kannen koffie, ja, en die stonden onder druk." Eigenlijk natuurlijk beschamend om zo neerbuigend te doen. Zeker tegenover Ina Post, die op een paar meter afstand van hem zit, aan de tafel naast haar advocaten Knoops en Acda. Maar het wonderlijke is dat van der Geest het zelf helemaal niet in de gaten heeft dat hij in feite iedereen in de zaal, de rechters incluis, zo schoffeert.

Nog eentje: Toen hij op 11 september 1986 werd gebeld door het bureau, dat Ina wilde praten, zat hij thuis net aan tafel om te eten. "Dus ik zeg tegen mijn vrouw: trek de aardappels maar door het schijthuis, ja ik hoor dat niet te zeggen edelachtbare, maar ik sta onder ede, dus ik zeg u eerlijk wat ik toen gezegd heb."

"En toen Ina haar schrijfproef had gedaan en haar handschrift was vergeleken met het handschrift op de geïnde kascheques: Ja ik zeg u eerlijk, het was niet vet." Nico van der Geest was slim genoeg om op een aantal punten toe te geven dat het onderzoek niet zo zorgvuldig was verlopen, het verdiende niet de schoonheidsprijs. "Ik moet u zeggen, in die schrijfproef zat een schoonheidsfoutje."

Met een mooi verhaal wist Van der Geest het pikante gegeven dat Ina Post als bejaardenverzorgster ook bij zijn eigen moeder had gewerkt, onschadelijk te maken. Hij wist zich nog heel precies te herinneren wanneer hij dat ontdekte: pas na de bekentenis van Ina Post en zeker niet daarvoor. Dat zat namelijk zo: "Mevrouw was op 22 augustus om het leven gebracht. Op 23 augustus was mijn broer Piet 25 jaar getrouwd, daar heb ik mijn moeder gezien. Maar over de zaak hebben we toen niet gesproken."

Een paar weken later, op 13 september, was zijn zus 25 jaar getrouwd. Daar zag hij zijn moeder opnieuw. En die had hem toen gezegd: "Nico, ze hebben haar aangehouden he?" Waarop Nico zei: "Moeder, wat bedoelt u?" Want hij praatte nooit over zijn werk.
"Ina Post", zei moeder, "die heeft ook bij mij gewerkt. Ik heb nog pannenlappen voor haar gebreid." Nico hield zich op de vlakte: "Goh, dat is wat." Kortom, pas op de 13e september, twee dagen na Ina’s bekentenis hoorde Nico voor het eerst dat Ina bij zijn moeder werkte. "Niet eerder, edelachtbare."

Als Van der Geest en Pestman op 11 september Ina gaan verhoren heeft Nico de leiding. "Pestman was eigenlijk mijn chaperonne, oneerbiedig gezegd. En weet u waarom? Omdat je nooit als man alleen in een verhoorhok moet gaan zitten met een vrouw. Dat is niet verstandig, dat doe je niet." Nico had zelf het proces verbaal getypt. "Dat weet ik zeker want ik begin altijd met een vaste beginzin, en die luidt: In mijn eerder afgelegde verklaring heb ik niet geheel de waarheid gesproken en ik ben bereid dat nu wel te doen…"

Komen verdachten bij Nico altijd terug komen op eerdere verklaringen…?!

Het verhoor was heel vriendelijk verlopen zegt Van der Geest. Gemoedelijk, rustig. "Ina wilde aangesloten worden op een leugendetector, nou dat hadden we niet." Toen was hij doorgegaan met wat hij prietpraat noemt. "Ik heb geleerd dat je daar soms heel ver mee komt."

Dus het gesprek was gegaan over waar Ina vandaan kwam, de Langelandseweg in Nootdorp, en laat dat nou net een plek zijn die Nico goed kent omdat zijn tante daar woonde. "Daar schrok ze van, want ze dacht: hoe kan die man dat weten." Nico is 100 procent zeker dat hij niet over het overlijden van Ina’s vader had gesproken, enige maanden daarvoor. "Ik heb het alleen over haar ouders gezamenlijk gehad, dat het hardwerkende tuinders waren." En, dat geeft hij ook toe, hij had gezegd "Maar Ina als je straks bij Petrus aan de hemelpoort komt met mevrouw Kolstee op je schouder, wat zeg je dan...? En toen werd ze heel verdrietig."

Hoe lang dat huilen geduurd had? Dat weet hij niet meer. En wat er vervolgens gebeurd was? "Ik weet niet of hier mensen in de zaal zijn die katholiek zijn", zegt Nico met veel gevoel voor drama, "maar dat was een soort biecht." En natuurlijk, hij had alleen maar open vragen gesteld. Slechts één keer - "ik geef het eerlijk toe" – had hij een sturende vraag gesteld: "Toen ze zei dat ze mevrouw met haar handen had gewurgd heb ik gezegd: Nee Ina, ik denk niet dat het zo gegaan is. Dat was alles." Er was niet gedreigd, gevloekt en gescholden. "Ik heb een harde stem en ik kan wel schreeuwen, maar dat was helemaal niet nodig."

En zo gaat hij nog even door, met charme en met theater: "Er zijn natuurlijk veel deskundige mensen die naar deze zaak hebben gekeken, en ik moet u zeggen, ik ben natuurlijk van de boerenpolitie, met alleen een mavo-diploma" of "ik wil daar nog graag iets aan toevoegen als dat mag." En "ja, dat geef ik toe dat was niet zo handig, maar dat is gedaan." Of: "er is zelfs ook nog een tovenaar geraadpleegd, nou ik moet u zeggen ik heb een beetje een hekel aan die mensen."

Op vragen van advocaat Knoops reageert Van der Geest kortaf en kribbig; Waarom de politie niet achter de onbekende vrouw is aangegaan die omstreeks half vier had aangebeld? "Dat weet ik niet meer." En waarom hij van dat lange verhoor maar twee kantjes proces verbaal had opgemaakt: "Ja, we schrijven niet alles op, we schrijven ook niet op hoe laat de zon opkomt en weer onder gaat." Waarom de voor Ina positieve uitslag van de fotoconfrontatie niet was opgeschreven? "Dat ben ik even kwijt, dat is uit mijn geheugen geskipt met een mooi woord."

En Nico heeft nog een strategie. Als Knoops hem confronteert met bepaalde mededelingen in het dossier: "Als het ergens vermeld staat dan zal het wel zo zijn." Of: "Als je iets niet kan aantonen", zoals dat het slachtoffer met een stok geslagen is, "betekent dat nog niet dat dat niet is gebeurd.” Op die manier heeft Nico dus altijd gelijk.

Helemaal pijnlijk wordt het wanneer aan het einde van zijn verhoor de vraag opkomt waarom hij bij zijn onderzoek niet de dood van een andere bejaarde vrouw heeft onderzocht, twee jaar eerder. Ook daar bleken cheques te zijn gestolen en geïnd. Door de handschriftgeleerde is vastgesteld dat zowel de cheques van deze mevrouw Veira als die van mevrouw Kolstee door dezelfde persoon zijn geïnd. Maar ook is vastgesteld dat Ina Post deze mevrouw Veira niet kende.

Was er dan niet een andere dader? "Er was geen tijd en capaciteit om dat te onderzoeken", zegt Nico van der Geest. En dat betekent in zijn logica: "Als Ina Post heeft bekend dat ze de cheques van mevrouw Kolstee heeft geïnd, dan moet zij dus ook de cheques van mevrouw Veira hebben geïnd. Alleen hebben we dat niet meer onderzocht."

Laatste vraag van Knoops: "Kent u twijfel?" Nico: "Wat vindt u, meneer Knoops?" President van het gerechtshof: "De vraag wordt aan u gesteld, meneer Van der Geest." Van der Geest: "twijfel waaraan?" Knoops: "aan uzelf." Van der Geest: "Ik twijfel niet zo gauw aan mezelf."

Tijdens de schorsing komt Nico van der Geest op ons af. Om te zeggen dat hij De Nachtmerrie van Ina Post best een leuke film vond. Met de aantekening dat er natuurlijk "wel wat fictie" in zat.

Na de schorsing is het achtereenvolgens de beurt aan de verhoorders Pestman, Van Rijn en Klingeler. Die getuigenverhoren zijn om een heel andere reden schokkend: de heren weten zich echt niets meer te herinneren van de verhoren van Ina Post. Allemaal spreken ze dezelfde mantra’s: "Dat zou ik niet meer weten", "Nee, dat zegt me zo niks." En "Als het zo op papier staat dan zal het wel zo zijn."

Pestman weet zelfs niet meer dat hij zich uitgebreid liet interviewen door het blad Elsevier. "Elsevier zegt u? Nou daar heb ik nooit mee gesproken." Klingeler weet niet meer welke rang hij destijds had. "Brigadier zegt u?" Van Rijn herkende zelfs zijn collega’s niet meer op de gang. Zo lang was het allemaal geleden. Maar als het verhoor is afgelopen en ze naar achteren lopen knipogen ze naar hun collega’s. Dat dan weer wel.

Al met al een vreemd theater vandaag. Volgens de advocaten Knoops en Acda gaat het vaak zo. Als je verbalisanten wil horen in een strafzaak zegt justitie vaak: U heeft toch het proces verbaal, waarom zullen we die verbalisanten oproepen? Maar als je bij een herziening verbalisanten opgeroepen worden weten ze zich nooit meer iets te herinneren. Dat zag je ook bij de Puttense zaak en de Deventer moordzaak, zeggen ze.

Overigens was het op initiatief van het OM dat de verbalisanten vandaag als getuige werden gehoord. Maar de twee advocaten-generaal, Snijders en De Vries, stelden hen praktisch geen enkele vraag. Na afloop loop ik nog even naar één van de twee aanklagers. Waarom moesten ze dan op de zitting komen? Maar net als woensdag wil mevrouw De Vries niks tegen mij zeggen. “Ik praat niet met u in functie."

En Ina? Ze zat de hele dag naast Knoops en Acda, en liet alles over zich heenkomen. Ook de ongefundeerde en openlijke beschuldiging van Van der Geest dat ze ook de kascheques van mevrouw Veira had geïnd. "Daar had ik me op voorbereid, dat hij dat zou gaan zeggen."

Ze moet door een diep dal om haar gelijk te krijgen….

Tweede procesdag Ina Post - tumult over de tapes

7 juli 2010. De dag begon met tumult. Het OM beklaagde zich over een nieuw stuk dat de verdediging had ingebracht en eiste dat het uit het procesdossier zou worden verwijderd: Een interview met rechercheur Nico van der Geest, leider van het politieonderzoek in 1986, dat in 2003 werd afgenomen door een studente Rechten voor haar afstudeerscriptie. De studente is inmiddels officier van justitie in Maastricht en heet Emma Oelmeijer-Naus.

Behalve Van der Geest interviewde Naus nog drie betrokken rechercheurs en citeerde hen uitvoerig in haar scriptie, die je op www.inapost.nl kunt vinden onder de knop 'documenten'.

Tijdens de eerste procesdag speelden de interviews al een belangrijke rol. Zie mijn eerdere blog over de 1ste procesdag. Zowel de verdediging alsook de president van het Hof hielden de rechercheurs hun onthullende, soms schokkende uitspraken voor. Advocaat-generaal Mw. De Vries relativeerde de betekenis van de interviews. De rechercheurs hadden er zelf immers over verklaard, dat ze door de jonge studente waren misleid met suggestieve vragen. Was dat zo?

Al twee jaar geleden vroegen we Nico van der Geest, Emma Naus en haar studiebegeleider Dr. Han Israels om de originele tapes van de interviews. Die wilden ze ons niet geven. Van der Geest wilde er niet aan herinnerd worden. En Naus en Israels wilden hem niet nogmaals passeren.

Toch kregen we een kopie van één van de tapes in handen: ruim een uur interview met Van der Geest. Die tape, waarvan de transcriptie inmiddels door de verdediging aan het procesdossier is toegevoegd, is een belangrijke bron geweest voor onze film 'De Nachtmerrie van Ina Post'.

De interviews zijn bijzonder, omdat de rechercheurs tegenover Emma Naus  heel openhartig zijn. Alsof ze college in verhoortechniek geven aan de jonge studente, die gretig belangstelling heeft voor hun lessen. "Je mag me gerust in de ogen kijken, Emma, maar ik jok nooit, want je komt jezelf tegen."

De afgelopen maanden hebben we Naus en Van der Geest opnieuw toestemming gevraagd om de tape openbaar te maken. Ik mailde Van der Geest: "Er is discussie over hoe de interviews tot stand zijn gekomen: Gebeurde dat onder valse voorwendselen en waren de vragen suggestief? In dat licht zou het goed zijn, als niet alleen de geciteerde fragmenten, zoals geselecteerd door de auteurs beschikbaar zijn, maar de oorspronkelijke, ongemonteerde opnames. Opdat eenieder zich daarover zelf een eerlijk oordeel kan vormen."

Van der Geest leek gevoelig voor het argument en reageerde aanvankelijk welwillend. Maar inmiddels is zijn voormalige werkgever, de korpsleiding van bureau Haaglanden, ervoor gaan liggen. En Emma Naus , de studente die ooit op zoek was naar de waarheid, houdt zich nu afzijdig. Ze geeft geen toestemming als Van der Geest niet wil.

Advocaat Generaal Mw. De Vries reageerde verbolgen dat de transcriptie van het interview met Van der Geest nu alsnog bij de stukken zat. Ze verweet ons stemmingmakerij: 'De journalisten hebben mensen benaderd die hier getuigen zijn. En hun programma zendt HUMAN uit terwijl het proces gaande is.’ Wonderlijk. De meeste 'getuigen' benaderden we al twee jaar geleden, toen van de heropening van het proces nog geen sprake was. En een omroep verwijten dat het uitzendt op het moment dat het onderwerp actueel is, is als een bakker verwijten dat hij vers brood verkoopt.

Het hof schorste de zitting voor beraad. Veel tijd had het Hof niet nodig. De transcriptie van het interview met Van der Geest blijft deel uitmaken van het procesdossier.

Morgen worden de betrokken rechercheurs en officieren van justitie door het hof gehoord.

Schokkende foto’s op eerste procesdag

31 mei. Technisch rechercheur Olivier prees vanochtend tegenover het Hof in Den Bosch de vakbekwaamheid van het politieteam en van teamleider Nico van der Geest. Hij herkende zijn goede vriend niet in een eerdere beschrijving van een collega, die Van der Geest zeer ambitieus noemde, misschien vakbekwaam: “Maar twijfel komt in zijn woordenschat niet voor en al helemaal niet aan zichzelf.” De schok kwam aan het einde van de ondervraging door Mr. Knoops: “Maar meneer Olivier, als u en uw collega’s zo vakbekwaam waren, hoe verklaart u dan dat er op de avond van het misdrijf een foto van u is gemaakt, zittend in de stoel van het slachtoffer, met haar badjas om uw schouders en een lollie in uw mond?”

Een zucht van ontzettering. Niemand wist nog van het bestaan van de foto’s. Rechercheur Olivier prevelde dat het hem speet, dat zulke dingen nu eenmaal gebeuren, het was alweer zoveel jaren terug... Ina Post hield haar handen voor haar mond. ‘Tante’ Maria van Buytene keek ontzet om zich heen. De foto’s waren gemaakt door de politiefotograaf die op de plaats delict het slachtoffer fotografeerde en de woning. Een rechercheur van het Rijks recherche team, dat in opdracht van de CEAS (Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken) in 2008 de zaak opnieuw onderzocht, was opgevallen dat in het dossier niet alle genummerde foto’s waren opgenomen. Toen hij de foto’s alsnog onder ogen kreeg, werd hem duidelijk waarom.

Van der Geest

In een pauze stond ik met Ina Post en een paar andere bekenden in de gang te wachten.

Plotseling deinsde Ina hevig geschrokken achteruit. Nico van der Geest, de man die haar in 1986 tot haar bekentenis bracht, liep langs. Ik had hem niet meteen herkend. De woorden van prof. Merckelbach eerdere die ochtend kwamen terug. Hij onderzocht Ina Post in 2003 op PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis).  Ina Post scoorde hoog, vergelijkbaar met een onderzoeksgroep die de psycholoog eerder onderzocht: Mensen die in de Tweede Wereldoorlog Japanse concentratiekampen overleefde. Hoe ingrijpend is het voor Ina Post om deze zomer na bijna vijfentwintig jaar opnieuw geconfronteerd te worden met haar ondervragers?

Van der Geest was samen met zijn voormalig collega Olivier meegekomen, die vandaag als getuige was opgeroepen om te worden gehoord. Hij liep mee de zaal in. Mr. Knoops vroeg de President van het Hof om Van der Geest de toegang te ontzeggen. Zijn aanwezigheid zou immers de verklaring van zijn collega kunnen beïnvloeden. De voormalige leider van het politieonderzoek zette zich schrap: “Dit is een openbare zitting. Ik heb net zoveel recht als meneer Knoops om hier te zijn!” Wist hij toen al van de foto’s waarmee Knoops zijn collega even later zou confronteren?

De President besliste in het voordeel van Knoops. Van der Geest verliet de zaal.

Psycholoog Merckelbach

Op de eerste procesdag in de heropende zaak tegen Ina Post werden deskundigen en voormalig rechercheurs gehoord. Prof. Harald Merckelbach onderzocht Ina Post in 2003. Ina is inschikkelijk en meegaand, dat maakt haar gevoelig voor suggesties die in een verhoorsituatie worden gedaan. De kans dat Ina Post een valse bekentenis aflegde, achtte Merckelbach op basis van zijn onderzoek en beschikbare documenten, waaronder interviews met de betrokken rechercheurs door de Universiteit Maastricht, zeer waarschijnlijk.

De Procureur Generaal viel de professor scherp aan. Over de Maastrichtse interviews had een rechercheur verklaard, dat ze onder valse voorwendselen tot stand waren gekomen. Als de man had geweten dat Knoops erachter zat had hij nooit met het interview ingestemd. En de vragen waren volgens de rechercheur suggestief geweest. Zo speelden de interviews van Emma Naus, waarop Willem en ik ons scenario voor De Nachtmerrie van Ina Post mede baseerden, een hoofdrol tijdens deze eerste zittingsdag en die rol zullen ze ook zeker nog spelen tijdens de dagen die nog komen.

De AG was opnieuw kritisch over de interviews, toen ’s middags rechercheur Groen werd gehoord. “Het was heel lastig een logisch verhaal uit haar te halen,” legt Groen uit tegenover het Hof. “Het ging met horten en stoten.” Tijdens het verhoor waren hij en zijn collega “soms aardig geweest en soms minder aardig”. Groen deed in 2003 opmerkelijke uitspraken in zijn gesprek met de rechtenstudente Emma Naus. Tijdens  de zitting hield de President hem een aantal van zijn eerdere uitspraken voor:

“Tuurlijk ga je ook gemene dingen doen. Je zegt: Je snapt toch ook wel dat die man van jou er met andere vrouwen vandoor gaat, je probeert haar van alle kanten onder druk te zetten. Je maakt haar helemaal af in feite.”

"In dit soort lange verhoren gaan werkelijkheid en - hoe noem je dat? - fictie door elkaar heen lopen. Soms weet de verdachte niet waar hij ja op zegt."

“Ik kan me herinneren dat ik de celdeur opendeed en dat ze op de grond zat en alleen maar zat te huilen. In een hevige emotionele roes, absoluut niet meer in staat om normaal te kunnen denken. En over elk punt wordt maar doorgeluld, één uur, twee uur, net zolang tot ze vertelt wat wij graag willen horen.”

“Kunt u deze uitspraken voor ons bevestigen?” vraagt de President van het Hof. “Wat ik zeg,” antwoordt Groen, “soms aardig, soms minder aardig.” De Procureur Generaal heeft nog een laatste vraag: “Als u had geweten dat stukken uit de interviews aan Mr Knoops beschikbaar werden gesteld, had u dan anders geantwooord? Rechercheur Groen denkt even na. Hij weet het niet. Misschien niet, zegt hij, maar hij zou in dat geval nooit met het interview hebben ingestemd.

Wat zou het mooi zijn als de advocaat-generaal, de verdediging en het Hof kennis zouden kunnen nemen van de ruwe opnames van de interviews met vier betrokken rechercheurs, die zo’n centrale rol blijken te spelen. Om zo ook zelf vast te kunnen stellen of de rechercheurs werden misleid door suggestieve vragen van een jonge studente Rechten, of dat de interviews nu juist een reëel en onthullend inzicht geven in de verhoren van Ina Post.

De voormalige studente Rechten, Emma Naus, haar studiebegeleider Han Israels van de Universiteit Maastricht en de geïnterviewde rechercheurs wilden de ruwe opnames van de interviews niet aan ons beschikbaar stellen. Waarom niet? En waarom willen zij nog steeds geen openheid van zaken geven, om daarmee speculaties in de rechtzaal te voorkomen? Voor wie het gaat om waarheidsvinding – en daarop beroepen allen zich – is het onbegrijpelijk om openbaarmaking tegen te houden. Welk belang moet dat dienen?